بانك اطلاعاتي اموال

 

 سابقه ایجاد بانک اطلاعاتی اموال منقول فرهنگی- تاریخی یکی از اهداف مهم و نتیجه به انجام رسیدن طرح عظیم و ملی «ساماندهی اموال منقول» است.ایجاد این بانک در ماههای پایانی سال 75 آغاز شده. در دست نداشتن اطلاعات دقیق و جامع از اموال فرهنگی در کل کشور، مسئولان امر را به فکر انجام واجرای طرحی انداخت تا معضل بلاتکلیفی اموال منقول را پایان بخشند تا بتوان در پایان با آمار و اطلاعات درست تر، دسته بندی شده، جامع و قابل استفاده برای پژوهشگران ، در نهایت به بانک اطلاعات اموال منقول دست یافت. البته رسیدن به این بانک اطلاعاتی قبل از سامان بخشی و ساماندهی اموال امکان پذیر نبود، اموالی که در سطح موزه های کشور در وضعیتی بسیار نامطلوب نگهداری می شدند و حتی اطلاع درستی از تعداد این اموال که میراث ملی محسوب می شدند، در دست نبود بنابر این طرح بزرگ و ملی ساماندهی اموال پایه ریزی شد و به مرحله اجرا در آمد. مهمترین اهداف این طرح عبارت بودند از:

   -  دستیابی به آثار صحیح و قابل اعتماد از اموال

   -   ایجاد بانک اطلاعاتی اموال

   -  دستیابی به ارزش فرهنگی اشیاء برای ثبت در فهرست آثار ملی و جهانی

   -  تدوین و تهیه و بازنگری دستورالعملهای مربوط به اجرای این طرح

   -  تعیین اولویتهای مرمتی اشیا

   -  اجرای طرح طبقه بندی این اموال و تعیین جایگاه نگهداری آنها در زمان صلح و بحران و تعیین ارزشهای ثبتی، کاربردی ، دسته بندی موضوع متناسب با اقسام موزه ها (ملی، منطقه ای، خصوصی، مفاخر، موضوعی ...)

  -  تعیین جایگاه ارزش فرهنگی برای شرکت در نمایشگاههای داخلی و خارجی

  -  ساماندهی کالبدی

  -  فراهم کردن مقدمات لازم برای پژوهش دوباره آثار

  -  کشف حلقه های مفقوده در میراث فرهنگی

  -  تشخیص کمبودهای اصلی در موجودی میراث فرهنگی کشور و تلاش برای جبران آنها از طریق استرداد آثار خارج شده از کشور، تشخیص اولویتهای خرید آثار و ... .

  -  ارتقای وضع معرفی آثار

بدیهی است شناسایی، تفکیک، مستندسازی و ثانیاً متناسب ساختن کیفیت نگهداری این آثار از نخستین لوازم حفظ میراث فرهنگی و مقدمه معرفی آنها به مردم است . از این دو امر به ساماندهی اطلاعاتی و کالبدیاشاره می کنیم.

منظور ازساماندهی اطلاعاتی، تفکیک و به سامان کردن اطلاعات آثار منقول است به نحوی که هر شیء بر مبنای آن اطلاعات قابل شناسایی و غیر از سایر اشیاء باشد و نیز شاخصه های اصلی شی را برای برآوردن اهداف فوق به دست دهد.

منظور از ساماندهی کالبدی، تعیین تکلیف و نظام بخشی به وضع کالبدی آثار است. پس از ساماندهی کالبدی، وضع شیء از لحاظ مکانی معین خواهد شد و اقدامات مرمتی نیز روی اشیا با توجه به اولویتهای مرمتی صورت خواهد گرفت.

ایجاد بانک اطلاعاتی جامع اموال منقول یکی از مراحل انجام طرح ساماندهی اطلاعاتی است. اما قبل از آن باید مقدمات دیگری را به مرحله اجرا در آورد و آن تفکیک و طبقه بندی اموال از نظرموضوعات زیر است:

الف- تفکیک و طبقه بندی ارزش موزه های باستان شناسی، مردم شناسی، هنری، اسناد تاریخی، ارزش مطالعاتی، اصل از بدل و فاقد ارزش فرهنگی – تاریخی

ب‌-  ثبت و ضبط اموال در فرمهای قانونی

ج‌-   ایجاد بانک اطلاعاتی اموال فرهنگی

رسیدن به بانک اطلاعاتی ثمره تلاش و فعالیتهای بسیار در زمینه تفکیک و طبقه بندی و ثبت اموال است. از جمله مراحل رسیدن به این بانک تکمیل شناسنامه های عمومی اموال فرهنگی- تاریخی  است که در آن کلیه مشخصات اثر شامل: شماره اموالی، نام، جنس، قدمت، ابعاد، میزان سلامت یا آسیب دیدگی، جایگاه ، یا مجموعه مورد تعلق اثر، تفکیک و فن ساخت، سازنده، محل کشف، مالکیت اثر، چگونگی دستیابی، محل نگهداری، تاریخ تحویل و امین اموال درج شده است.

مرحله بعدی،تکمیل شناسنامه های مرمتی اثر است که در آن وضعیت اثر از نظر میزان تخریب،روند تخریب و نوع آن، عکسهای آسیب شناسی، وضعیت نگهداری و ... بررسی می شود و در نهایت باعث ایجاد آرشیو شناسنامه های مرمتی می گردد.

در مرحله ثبت اثر در فرمهای اموال دولتی به کلیه مشخصات اثر به اضافه تعیین ارزشهای ریالی و تعیین شماره اموالی پرداخته شده که تهیه عکس و ایجاد آرشیو شناسنامه اثر در آن نقش مهمی دارد.

کلیه اشیای اموال فرهنگی- تاریخی پس از تکمیل شناسنامه و فرمهای اموال دولتی بر اساس دفتر پلمپ دولتی شماره گذاری می شوند و در صورتی که شیء در دفاتر اموال و فرم 9 ثبت شده باشد اقدام به تعیین شماره و الصاق برچسب خواهد شد.

در نهایت مکانیزه کردن اطلاعات و ایجاد بانک اطلاعاتی اموال فرهنگی- تاریخی ثمره همه این تلاشها بوده که در این فرآیندمهم کلیه اطلاعات در فرمهای مربوطه بانک اطلاعاتی وارد می شوند.

ایجاد این بانک مهم نیازمند تهیه یک فرم نرم افزار جامع در زمینه اطلاعات مربوط به اموال فرهنگی- تاریخی بوده تا کاربران آن بتوانند کلیه نتایج اطلاعات حاصل از ساماندهی را گردآوری کنند تا امکان دسترسی ساده و آسان و سریع به این اطلاعات فراهم شود.

 پس از اینکه نرم افزار اولیه آماده شد به صورت آزمایشی در موزه رضا عباسی به اجرا در آمد  تا نواقص و کاستیهای آن مشخص و برطرف گردد این نرم افزار باید قابلیت ثبت ودسترسی به اطلاعات اموالی در مورد کلیه اموال با همه اجناس را داشته باشد. تا ضمن ثبت اطلاعات اموالی توسط کلیه امنای اموال سایر کاربران نیز بتوانند اطلاعات مورد نیاز خود را در فرمت های معین و مشخص و تعیین شده بدست آورند. در حال حاضر این نرم افزار به مراحل تکمیلی خود نزدیک شده  و امنای اموال با آموزشهای مکرر با نحوه کار این نرم افزار در حال آشنا شدن هستند.

یادآور می شود طرح ساماندهی اموال منقول فرهنگی- تاریخی به دلیل اینکه همواره تعداد زیادی از آثاراز مبادی ورودی سازمان(خرید، اموال تملکی، قاچاق، دادگاهها، خرید و ... ) به سازمان وارد می شوند ، طرحی پویاست، بالاخص اینکه پس از پایان مراحل عمومی اولیه ساماندهی، بخش ساماندهی تخصصی می شوند، بنابر این بانک اطلاعاتی حاصله مرتباً در حال تغییر و تکمیل شدن است. خراسان رضوی، آذربایجان شرقی وغربی، زنجان، فارس طی سال76 ساماندهی شده اند،ولی مراحل اجرایی و تکمیلی این طرح کماکان ادامه دارد و تاکنون استانهای زیادی به جمع آنها پیوسته اند. نصب و راه اندازی نرم افزار گنجینه که محصول نهایی طرح ساماندهی است با عملکردهای بسیار مثبت باعث جمع آوری و تمرکز کلیه اطلاعات اموالی در همه زمینه ها از جمله موارد زیر خواهد بود :

الف. در دست داشتن اطلاعات آماری دقیق از اشیا در کل کشور به طور کلی در موزه­ها به صورت جزئی

ب.در دست داشتن اطلاعات اموالی کلیه اشیا از جمله بانک اطلاعاتی اشیاء از جمله بانک اطلاعاتی اشیای سفالی، فلزی، شیشه ای،  نسخ خطی و غیره.

ج. در دست داشتن اطلاعات مربوط به اشیای یک دوره خاص

د‌. در دست داشتن اطلاعات مربوط به اشیا با سبک معین یا تفکیک ساخت مشخص

ه‌.در دست داشتن اطلاعات مربوط به هنرمندان، خوش نویسان، نقاشان و...

و‌.امکان جستجو و شناسایی سریع اشیا درهنگام سرقت که هم باعث اشراف سازمان بر میراث فرهنگی خود بوده هم باعث پیشرفت  و تسریع کار پژوهشگران خواهد شد.

شایان ذکراست طرح ساماندهی اموال فرهنگی- تاریخی و ایجاد بانک اطلاعاتی در معاونت اموال فرهنگی- تاریخی اداره کل موزه ها پیریزی شدهاست و همچنان تحت نظارت این واحد به کار خود ادامه می دهد.